Wraz z rozwojem przedsiębiorstwa zmieniają się problemy, z którymi musi mierzyć się jego właściciel. Na początku najważniejsze są sprzedaż, pozyskiwanie klientów i płynność finansowa. W dojrzałym biznesie coraz większego znaczenia nabierają natomiast ochrona majątku przedsiębiorcy, struktura prawna biznesu, odpowiedzialność właściciela, optymalizacja podatkowa, sukcesja firmy oraz przygotowanie przedsiębiorstwa do sprzedaży.
Zdaniem Macieja Pilarka, adwokata, założyciela i partnera zarządzającego PLA.partners, dobrze poukładany biznes wymaga spojrzenia na wszystkie te obszary łącznie. Sama zmiana formy prawnej albo wybór korzystniejszego sposobu opodatkowania zazwyczaj nie wystarczą.
Maciej Pilarek, jako adwokat specjalizujący się w doradztwie dla właścicieli i zarządzających przedsiębiorstwami, wskazuje, że celem reorganizacji powinno być stworzenie struktury, która chroni majątek właściciela, ogranicza ryzyka działalności operacyjnej, pozwala efektywnie zarządzać podatkami i przygotowuje firmę do przyszłej sukcesji albo sprzedaży.
Takie podejście stanowi również jeden z podstawowych obszarów doradztwa PLA.partners, kancelarii zajmującej się m.in. reorganizacją spółek, ochroną majątku przedsiębiorców, strukturami holdingowymi, fundacjami rodzinnymi, sukcesją oraz strategicznym doradztwem podatkowym.
Na skróty
ukryj
Reorganizacja firmy i wybór odpowiedniej formy prawnej biznesu
Pierwszym obszarem, który według Macieja Pilarka powinien przeanalizować właściciel rozwiniętego przedsiębiorstwa, jest jego obecna forma prawna.
Wiele firm zaczyna działalność jako jednoosobowa działalność gospodarcza albo spółka cywilna. W kolejnych latach biznes rośnie, zwiększają się przychody, zatrudnienie, liczba kontraktów oraz wartość majątku. Forma prawna często pozostaje jednak taka sama jak na początku.
Jak wskazuje adwokat Maciej Pilarek, wraz ze wzrostem przedsiębiorstwa rośnie nie tylko jego wartość, ale również skala potencjalnych ryzyk. Dlatego przedsiębiorca powinien regularnie odpowiadać sobie na pytanie, czy dotychczasowa forma działalności nadal jest właściwa.
W pewnym momencie uzasadniona może być reorganizacja przedsiębiorstwa i przejście do spółki prawa handlowego.
W praktyce PLA.partners analiza reorganizacji nie ogranicza się do wyboru określonego rodzaju spółki. Uwzględnia również konsekwencje podatkowe, zakres odpowiedzialności, strukturę majątkową, sposób finansowania oraz plany sukcesyjne właściciela.
Spółka z o.o., spółka jawna czy komandytowa – jak wybrać spółkę dla firmy?
Nie istnieje jedna najlepsza forma prawna dla każdego przedsiębiorstwa.
Według Macieja Pilarka wybór spółki powinien uwzględniać przede wszystkim:
- charakter prowadzonego biznesu,
- poziom ryzyka operacyjnego,
- wysokość potencjalnych zobowiązań,
- sytuację podatkową wspólników,
- sposób finansowania przedsiębiorstwa,
- plany rozwoju,
- planowaną sukcesję lub sprzedaż biznesu.
Jednym z najczęściej wybieranych rozwiązań pozostaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.
Jak wyjaśnia Maciej Pilarek, jej podstawową zaletą jest oddzielenie odpowiedzialności wspólnika od odpowiedzialności samej spółki. Sam wspólnik spółki z o.o. co do zasady nie odpowiada za jej zobowiązania. Osobnego przeanalizowania wymaga oczywiście sytuacja właściciela, który jednocześnie pełni funkcję członka zarządu.
Dla przedsiębiorcy przechodzącego z jednoosobowej działalności gospodarczej albo spółki cywilnej może to oznaczać zasadniczą zmianę w sposobie zarządzania ryzykiem.
Innym rozwiązaniem jest spółka jawna, w której wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki, ale która w określonych konfiguracjach może oferować inne korzyści.
Kolejną możliwością jest spółka komandytowa, która pozwala zróżnicować sytuację poszczególnych wspólników.
Maciej Pilarek podkreśla, że decyzji o wyborze spółki nie należy podejmować wyłącznie na podstawie wysokości podatków. Forma prawna powinna odpowiadać całemu modelowi działalności.
Przekształcenie działalności gospodarczej i reorganizacja spółki
Samo ustalenie docelowej formy prawnej to dopiero pierwszy etap.
Kolejnym jest odpowiedź na pytanie, jak przeprowadzić reorganizację przedsiębiorstwa.
Maciej Pilarek wskazuje kilka podstawowych możliwości:
- przekształcenie dotychczasowej działalności lub spółki,
- utworzenie nowej spółki,
- stopniowe przeniesienie działalności do nowego podmiotu,
- zastosowanie rozwiązania mieszanego.
Przekształcenie może być atrakcyjne ze względu na możliwość zachowania określonej ciągłości działalności. W zależności od konkretnej sytuacji majątek, prawa, zobowiązania czy określone decyzje administracyjne mogą pozostać związane z działalnością prowadzoną w nowej formie.
Nie zawsze jednak przekształcenie jest rozwiązaniem najlepszym albo w ogóle dostępnym.
Jak podkreśla adwokat Maciej Pilarek, w procesie reorganizacji równie istotne jak określenie struktury docelowej jest bezpieczne przeprowadzenie przedsiębiorstwa ze struktury obecnej do nowej.
To właśnie dlatego reorganizacje spółek realizowane przez PLA.partners są analizowane równocześnie z perspektywy prawa spółek, podatków, odpowiedzialności oraz ochrony majątku.
Ochrona majątku przedsiębiorcy i oddzielenie majątku prywatnego od biznesu
Jednym z podstawowych celów reorganizacji może być ochrona majątku przedsiębiorcy.
Według Macieja Pilarka pierwszym etapem powinno być możliwie wyraźne oddzielenie sfery prywatnej właściciela od działalności gospodarczej.
Jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność w strukturze, w której osobiście odpowiada za zobowiązania biznesowe, problemy firmy mogą bezpośrednio zagrozić majątkowi prywatnemu.
Dlatego adwokat Maciej Pilarek wskazuje, że rozwinięty biznes powinien być stopniowo organizowany w taki sposób, aby ryzyka związane z działalnością operacyjną nie przenosiły się automatycznie na cały majątek właściciela i jego rodziny.
Ochrona majątku nie polega jednak na jednym działaniu. Jest to proces obejmujący formę prawną biznesu, sposób ulokowania aktywów, finansowanie spółek, zabezpieczenia oraz strukturę właścicielską.
Spółka operacyjna i spółka majątkowa – jak rozdzielić ryzyko biznesowe?
Kolejnym poziomem może być rozdzielenie działalności operacyjnej od kluczowego majątku przedsiębiorstwa.
Spółka operacyjna codziennie zawiera umowy, zatrudnia pracowników, realizuje kontrakty, korzysta z finansowania i ponosi ryzyko prowadzenia działalności.
Jeżeli w tej samej spółce znajduje się cały strategiczny majątek grupy, problem operacyjny może zagrozić również aktywom budowanym przez wiele lat.
Maciej Pilarek wskazuje, że w określonych przypadkach warto rozważyć strukturę, w której osobno funkcjonuje:
- biznes operacyjny,
- majątek strategiczny.
Nie oznacza to automatycznie konieczności tworzenia dwóch spółek w każdej firmie.
Jak zaznacza Maciej Pilarek, struktura musi uwzględniać oczekiwania banków, leasingodawców, ubezpieczycieli i kontrahentów. Niektóre podmioty mogą wymagać odpowiedniego poziomu aktywów albo dodatkowego zabezpieczenia.
Istotą jest więc świadome zarządzanie ryzykiem, a nie mechaniczne przenoszenie całego majątku poza spółkę operacyjną.
Struktura holdingowa dla firmy i ochrona majątku w holdingu
W przypadku bardziej rozwiniętych przedsiębiorstw rozwiązaniem może być struktura holdingowa.
Maciej Pilarek wskazuje, że odpowiednio zbudowany holding może pozwalać na rozdzielenie różnych funkcji w ramach jednego biznesu.
Osobne podmioty mogą odpowiadać za działalność operacyjną, posiadanie określonych aktywów, inwestycje albo inne funkcje gospodarcze.
Takie rozwiązanie może służyć m.in.:
- ochronie majątku,
- zarządzaniu ryzykiem,
- uporządkowaniu własności,
- przygotowaniu sukcesji,
- przyszłej sprzedaży części biznesu,
- efektywniejszemu zarządzaniu przepływami finansowymi.
Maciej Pilarek podkreśla jednak, że struktura holdingowa nie jest celem samym w sobie.
PLA.partners projektuje struktury holdingowe w powiązaniu z rzeczywistymi potrzebami właściciela, a nie wyłącznie dlatego, że przedsiębiorstwo osiągnęło określoną skalę.
Ochrona know-how, klientów i kluczowych aktywów przedsiębiorstwa
Majątek przedsiębiorstwa to nie tylko nieruchomości, maszyny, samochody czy środki pieniężne.
Zdaniem Macieja Pilarka w wielu firmach największą wartość stanowią aktywa niematerialne.
Mogą nimi być:
- baza klientów,
- relacje handlowe,
- know-how,
- procedury,
- procesy,
- dane,
- tajemnica przedsiębiorstwa,
- marka,
- prawa autorskie,
- znaki towarowe,
- wzory przemysłowe,
- wiedza kluczowych pracowników.
Adwokat Maciej Pilarek zwraca uwagę, że utrata takich aktywów może mieć dla przedsiębiorstwa znacznie poważniejsze konsekwencje niż utrata pojedynczego składnika majątku trwałego.
Dlatego ochrona majątku firmy powinna obejmować także aktywa niematerialne i własność intelektualną.
Umowy z klientami i zabezpieczenie prawne sprzedaży
Kolejnym elementem dobrze poukładanego biznesu są prawidłowe relacje kontraktowe z klientami.
Jak wskazuje Maciej Pilarek, w szybko rozwijających się firmach dokumentacja często nie nadąża za skalą biznesu.
Przedsiębiorca nie chce wymagać od każdego klienta podpisywania wielostronicowej umowy, ponieważ może to utrudniać sprzedaż.
Nie oznacza to jednak, że jedyną alternatywą jest zawieranie transakcji praktycznie bez zabezpieczeń.
Według Macieja Pilarka warto rozważyć m.in.:
- ogólne warunki sprzedaży,
- ogólne warunki umów,
- regulaminy,
- standardowe warunki współpracy.
Dobrze przygotowane dokumenty mogą zwiększać bezpieczeństwo prawne bez istotnego utrudniania procesu sprzedażowego.
Tajemnica przedsiębiorstwa i ochrona informacji poufnych
Kolejnym obszarem jest ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa.
Maciej Pilarek wskazuje, że firma powinna jasno określić, które informacje są poufne i w jaki sposób mają być chronione.
Dotyczy to szczególnie informacji o:
- klientach,
- cenach,
- marżach,
- warunkach handlowych,
- dostawcach,
- technologii,
- procesach,
- strategii przedsiębiorstwa.
Działania te mają przede wszystkim charakter prewencyjny.
Jak podkreśla adwokat Maciej Pilarek, przedsiębiorcy znacznie łatwiej chronić swoje interesy, jeżeli wcześniej jednoznacznie określił, jakie informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i wprowadził odpowiednie zasady ich ochrony.
Zakaz konkurencji i ochrona przed przejmowaniem klientów oraz pracowników
Kluczowym aktywem firmy są również jej relacje z klientami i pracownikami.
Dlatego Maciej Pilarek zwraca szczególną uwagę na treść umów zawieranych z osobami posiadającymi dostęp do strategicznych obszarów przedsiębiorstwa.
Znaczenie mogą mieć odpowiednio skonstruowane postanowienia dotyczące:
- poufności,
- tajemnicy przedsiębiorstwa,
- zakazu konkurencji,
- ochrony klientów,
- zakazu pozyskiwania pracowników lub współpracowników.
Nie chodzi przy tym o identyczne zabezpieczenie każdej osoby.
Maciej Pilarek wskazuje, że zakres obowiązków powinien odpowiadać pozycji danej osoby w organizacji i rzeczywistemu ryzyku, jakie może powstać po zakończeniu współpracy.
Własność intelektualna firmy – znaki towarowe, prawa autorskie i know-how
Istotnym elementem audytu prawnego przedsiębiorstwa powinno być ustalenie, kto jest właścicielem kluczowej własności intelektualnej.
Problem może dotyczyć m.in.:
- logo,
- nazwy,
- strony internetowej,
- oprogramowania,
- dokumentacji,
- materiałów marketingowych,
- projektów,
- know-how.
Maciej Pilarek zwraca uwagę, że ryzyko jest szczególnie duże tam, gdzie przedsiębiorstwo było tworzone wspólnie przez kilku wspólników albo korzystało z pracy kluczowych współpracowników i zewnętrznych wykonawców.
Sam fakt korzystania z danego aktywa nie oznacza jeszcze, że przedsiębiorstwo posiada do niego wszystkie potrzebne prawa.
Dlatego uporządkowanie własności intelektualnej jest jednym z istotnych elementów prawnego zabezpieczenia firmy.
Bezpieczne zarządzanie środkami pieniężnymi w spółce
Ochrona majątku obejmuje również środki pieniężne.
Maciej Pilarek wskazuje, że spółka operacyjna osiągająca wysokie zyski nie zawsze musi akumulować wszystkie nadwyżki finansowe we własnych aktywach.
W odpowiedniej strukturze możliwe jest zarządzanie środkami pomiędzy różnymi podmiotami w taki sposób, aby ograniczać koncentrację majątku w spółce narażonej na największe ryzyko operacyjne.
Rozwiązania te muszą jednak uwzględniać warunki finansowania, umowy kredytowe, leasingowe, ubezpieczenia oraz oczekiwania kontrahentów.
Maciej Pilarek podkreśla więc, że struktura finansowa powinna być każdorazowo projektowana indywidualnie.
Sukcesja firmy i przygotowanie biznesu do przekazania następcom
Drugim dużym obszarem, obok ochrony majątku, jest sukcesja przedsiębiorstwa.
Jak wskazuje Maciej Pilarek, sukcesji nie można sprowadzać wyłącznie do prawnego przekazania udziałów, akcji czy innego majątku.
Największym problemem wielu firm jest ich całkowite uzależnienie od właściciela.
Właściciel odpowiada za sprzedaż, podejmuje kluczowe decyzje, utrzymuje najważniejsze relacje oraz posiada wiedzę, której nikt inny w organizacji nie ma.
Zdaniem Macieja Pilarka taka firma może być formalnie przekazana następcy, ale nadal nie będzie przygotowana do rzeczywistej sukcesji.
Dlatego sukcesję należy rozpocząć od uniezależniania przedsiębiorstwa od jego założyciela.
Procesy i procedury w firmie jako element sukcesji
Jednym z podstawowych elementów przygotowania sukcesji jest uporządkowanie procesów i procedur.
Maciej Pilarek wskazuje, że procesy istnieją w każdym przedsiębiorstwie, nawet jeżeli nikt nigdy ich nie opisał.
Problem powstaje wtedy, gdy funkcjonują wyłącznie w głowach właściciela albo pojedynczych pracowników.
Katalogowanie procesów pozwala:
- przekazywać wiedzę,
- wdrażać nowe osoby,
- zastępować kluczowych pracowników,
- zwiększać efektywność,
- przygotować przyszłych zarządzających.
Zdaniem Macieja Pilarka baza wiedzy przedsiębiorstwa może być jednym z jego najważniejszych aktywów.
Przygotowanie firmy do sprzedaży i due diligence przedsiębiorstwa
Dobrze poukładane przedsiębiorstwo powinno być przygotowywane w taki sposób, jakby w przyszłości mogło zostać sprzedane.
Maciej Pilarek zaznacza, że nie oznacza to konieczności planowania sprzedaży.
Chodzi o osiągnięcie stanu, w którym potencjalna transakcja nie wymaga nagłego naprawiania wieloletnich problemów.
Przedsiębiorstwo przygotowane do sprzedaży powinno posiadać m.in.:
- uporządkowaną strukturę prawną,
- prawidłowe prawa do aktywów,
- odpowiednie umowy,
- udokumentowane procesy,
- niezależność od pojedynczych osób.
Jak wskazuje Maciej Pilarek, te same cechy znacząco ułatwiają również sukcesję przedsiębiorstwa.
Sukcesja przedsiębiorstwa – przygotowanie następcy i struktury właścicielskiej
Zdaniem Macieja Pilarka jednym z najważniejszych pytań w procesie sukcesji nie jest wyłącznie to, kto odziedziczy albo otrzyma firmę, lecz także to, kto będzie potrafił nią zarządzać.
Potencjalny następca powinien zostać odpowiednio przygotowany i wdrożony.
Dopiero wówczas rozwiązania prawne i podatkowe mogą skutecznie wspierać rzeczywistą sukcesję.
Dlatego PLA.partners traktuje planowanie sukcesyjne jako proces obejmujący jednocześnie:
- strukturę właścicielską,
- majątek,
- zarządzanie,
- prawo,
- podatki.
Fundacja rodzinna jako narzędzie sukcesji i ochrony majątku rodzinnego
Jednym z instrumentów wykorzystywanych przy planowaniu sukcesji jest fundacja rodzinna.
Maciej Pilarek wskazuje, że fundacja rodzinna może służyć nie tylko przekazywaniu majątku kolejnym pokoleniom, lecz również jego długoterminowemu gromadzeniu, zarządzaniu i inwestowaniu.
Fundacja rodzinna funkcjonuje jednocześnie w szczególnym reżimie podatkowym.
Dlatego adwokat Maciej Pilarek zwraca uwagę na znaczenie rzeczywistego uzasadnienia sukcesyjnego, rodzinnego oraz gospodarczego przy projektowaniu takiej struktury.
Im wcześniej właściciel zaczyna porządkować przedsiębiorstwo i przygotowywać sukcesję, tym bardziej naturalny charakter ma cały proces.
Fundacje rodzinne, planowanie sukcesji i ochrona majątku rodzinnego należą do obszarów praktyki PLA.partners.
Optymalizacja podatkowa firmy i doradztwo podatkowe przy reorganizacji
Reorganizacja przedsiębiorstwa nie musi oznaczać zwiększenia obciążeń podatkowych.
Maciej Pilarek wskazuje, że w wielu przypadkach uporządkowanie struktury prawnej otwiera również nowe możliwości w zakresie podatków.
W zależności od sytuacji przedsiębiorstwa można analizować m.in.:
- klasyczny CIT,
- stawkę 9% CIT dla podatników spełniających wymagane warunki,
- estoński CIT,
- struktury holdingowe,
- fundację rodzinną,
- połączenie kilku różnych modeli działalności.
Jednocześnie Maciej Pilarek przestrzega przed projektowaniem całej struktury wyłącznie przez pryzmat podatków.
Optymalizacja podatkowa powinna być konsekwencją dobrze zaprojektowanej struktury biznesowej, a nie jedynym celem reorganizacji.
Takie podejście jest charakterystyczne dla strategicznego doradztwa podatkowego PLA.partners, w którym kwestie podatkowe analizowane są wspólnie z prawem korporacyjnym, ochroną majątku i planami sukcesyjnymi.
Estoński CIT, holding i fundacja rodzinna – jak łączyć rozwiązania podatkowe?
Jedną z istotnych cech dobrze zaprojektowanej struktury jest możliwość łączenia kilku instrumentów.
Maciej Pilarek wskazuje, że właściciel przedsiębiorstwa nie musi wybierać jednej konstrukcji na zawsze.
W jednej strukturze mogą, jeżeli istnieje ku temu uzasadnienie prawne, biznesowe i podatkowe, funkcjonować różne podmioty realizujące różne zadania.
Może to oznaczać wykorzystanie spółek operacyjnych, podmiotów holdingowych, spółek posiadających określone aktywa czy fundacji rodzinnej.
Kluczowe jest natomiast to, aby cały model był spójny.
Jak podkreśla Maciej Pilarek, najlepsza struktura nie jest strukturą najbardziej skomplikowaną, tylko taką, która odpowiada rzeczywistym potrzebom przedsiębiorstwa i jego właściciela.
Doradztwo dla właścicieli firm – spółki, podatki, ochrona majątku i sukcesja
Dobrze poukładany biznes może składać się z kilku odrębnych sfer.
Maciej Pilarek wskazuje na model, w którym można wyróżnić:
- majątek prywatny właściciela i rodziny,
- działalność operacyjną,
- majątek strategiczny,
- strukturę właścicielską lub holdingową,
- w odpowiednich przypadkach fundację rodzinną.
Nie oznacza to, że każda firma potrzebuje pięciu różnych podmiotów.
Zdaniem Macieja Pilarka właściwe podejście polega najpierw na ustaleniu rzeczywistych ryzyk i celów właściciela, a dopiero później na dobraniu odpowiednich instrumentów prawnych i podatkowych.
To właśnie jest istotą doradztwa dla właścicieli firm prowadzonego przez PLA.partners.
PLA.partners – reorganizacja spółek, ochrona majątku, fundacje rodzinne i sukcesja
Profesjonalne poukładanie przedsiębiorstwa nie sprowadza się do jednorazowego założenia spółki albo zmiany sposobu opodatkowania.
Jest to proces obejmujący:
- reorganizację spółek,
- ochronę majątku przedsiębiorcy,
- struktury holdingowe,
- bezpieczeństwo kontraktowe,
- własność intelektualną,
- strategiczne doradztwo podatkowe,
- sukcesję,
- fundacje rodzinne.
Maciej Pilarek, adwokat i partner zarządzający PLA.partners, wskazuje, że docelowo przedsiębiorstwo powinno być organizowane w taki sposób, aby było możliwie bezpieczne dla właściciela, odporne na ryzyka działalności operacyjnej, niezależne od pojedynczych osób oraz przygotowane na zmianę właściciela w przyszłości.
Nie zawsze możliwe jest osiągnięcie idealnej struktury.
Zdaniem Macieja Pilarka najważniejsze jest jednak świadome zbliżanie przedsiębiorstwa do takiego modelu, zamiast czekania, aż reorganizacja stanie się konieczna wskutek kryzysu, konfliktu wspólników, sukcesji, śmierci właściciela albo planowanej sprzedaży biznesu.
Właśnie w takich procesach PLA.partners doradza właścicielom i zarządzającym przedsiębiorstwami, łącząc kompetencje z zakresu prawa spółek, podatków, ochrony majątku, struktur holdingowych, fundacji rodzinnych oraz sukcesji biznesu.
Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners
Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Skontaktuj się z zespołem PLA.partners, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.
Oceń wpis!
[Ocen: 0 Średnia: 0]
