Programy motywacyjne dla pracowników – pułapki podatkowe

Autor: Kancelaria PLA.partners

Programy motywacyjne dla pracowników i osób z zarządu, oparte na akcjach, opcjach na akcje lub ich pochodnych, stały się standardowym elementem pakietu wynagrodzeń w spółkach kapitałowych. Ich atrakcyjność opiera się głównie na obietnicy preferencyjnego rozliczenia PIT. W praktyce preferencja nie jest jednak automatyczna, a konstrukcja programu decyduje o tym, czy moment opodatkowania zostaje przesunięty do sprzedaży akcji, czy też pojawia się już przy ich objęciu. Eksperci PLA.partners podsumowują, na czym polegają najczęstsze pułapki.

Czym są programy motywacyjne dla pracowników

Programy motywacyjne to konstrukcje wynagradzania, w których uczestnicy uzyskują prawo do nieodpłatnego lub preferencyjnego nabycia akcji spółki, opcji na akcje, jednostek RSU (restricted stock units) lub instrumentów pochodnych powiązanych z wartością akcji. Cel programu opiera się na związaniu interesu uczestnika z długoterminowym wynikiem spółki. Mechanizm preferencji podatkowej w PIT polega na przesunięciu momentu rozpoznania przychodu z chwili nabycia lub objęcia akcji do chwili ich zbycia, a opodatkowanie odbywa się wówczas jako dochód z kapitałów pieniężnych w stawce dziewiętnaście procent.

Kiedy program motywacyjny daje preferencję podatkową

Aby program korzystał z odroczenia, musi być wprowadzony uchwałą walnego zgromadzenia spółki będącej organizatorem programu i opierać się na nabyciu akcji w sposób spełniający ustawowe kryteria. Spółka organizująca powinna być spółką akcyjną będącą rezydentem w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, a uczestnik powinien otrzymać akcje na podstawie uchwały podjętej w określonej formie. W praktyce zespołu PLA.partners najczęściej kwestionowane są programy oparte na instrumentach pochodnych, a nie na bezpośrednim objęciu akcji, oraz programy w spółkach z grup z udziałem rezydentów spoza traktatu o UPO.

Najczęstsze pułapki podatkowe w programach motywacyjnych

Pierwsza pułapka: program oparty na pochodnym instrumencie finansowym, którego rozliczenie pieniężne nie skutkuje objęciem akcji. Druga: udział uczestników, którzy nie są zatrudnieni w spółce organizującej program ani spółce z tej samej grupy w sposób ustalony przepisami. Trzecia: brak uchwały walnego zgromadzenia o właściwym brzmieniu lub brak wpisu programu w formalnym kształcie wymaganym przez przepisy. Czwarta: nieprawidłowa kwalifikacja przychodu, w której organy podatkowe wykazują, że dochód powstaje już przy objęciu akcji w stawce skali PIT, a nie dopiero przy ich sprzedaży w stawce kapitałowej. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że bez audytu konstrukcji programu, najpóźniej przed pierwszą wypłatą, korzyść podatkowa bywa wirtualna, a uczestnik zostaje z wyższym PIT i niższą rentownością programu niż zakładał pracodawca.

Co rozważyć przed wdrożeniem programu motywacyjnego

W praktyce zespołu PLA.partners wdrożenie programu motywacyjnego zaczyna się od jasnej decyzji projektowej, czy program ma korzystać z odroczenia podatkowego, czy też jego cel ekonomiczny jest realizowany inaczej. Druga decyzja dotyczy wyboru instrumentu: akcje, opcje na akcje, RSU lub pochodne. Trzecia obejmuje formalny kształt: uchwała walnego zgromadzenia, regulamin programu, umowy uczestnictwa. Czwarta to mapa uczestników i ich relacji do spółki organizatora oraz spółek z grupy. Bez tych czterech kroków praktyczna korzyść podatkowa programu pozostaje niepewna.

Skutki prawne i biznesowe dla pracodawcy i uczestnika

• możliwe przesunięcie momentu PIT z objęcia akcji do ich sprzedaży, ze stawką dziewiętnaście procent dochodu z kapitałów
• ryzyko zakwestionowania preferencji przy programach opartych na pochodnych instrumentach
• ryzyko opodatkowania w skali PIT już przy nabyciu akcji, gdy konstrukcja programu nie spełnia warunków
• konieczność uchwały walnego zgromadzenia o właściwym brzmieniu
• wymóg, by spółka organizator była rezydentem traktatowym
• znaczenie spójności umów uczestnictwa z regulaminem programu i uchwałą

Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners

Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Skontaktuj się z zespołem PLA.partners, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.