Odpowiedzialność karna za pomówienie i atak na firmę

Autor: Kancelaria PLA.partners

Gdy oczernianie firmy przybiera ostrą postać, samo dochodzenie roszczeń cywilnych bywa za wolne lub za słabe jako nacisk. W określonych konfiguracjach pełnoprawną podstawą działania staje się ścieżka karna. PLA.partners wykorzystuje ją dwutorowo: poprzez ogólną ochronę przed zniesławieniem oraz poprzez wyspecjalizowane przepisy dotyczące nieuczciwej konkurencji.

Czy firmę można zniesławić w rozumieniu prawa karnego

Ochrona karna przed zniesławieniem nie jest ograniczona do osób fizycznych. Obejmuje także grupę osób, instytucję, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Karalne jest pomawianie o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć dany podmiot w opinii publicznej albo narazić go na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności.

Przedmiotem ochrony jest tu cześć zewnętrzna, czyli społeczny odbiór podmiotu. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że dla przedsiębiorcy przekłada się to wprost na zaufanie rynkowe. Jeżeli rozgłaszane informacje oddziałują przede wszystkim na relacje firmy z kontrahentami, pracownikami, inwestorami czy klientami, zachowanie sprawcy może wyczerpywać znamiona zniesławienia.

Surowsza odpowiedzialność za pomówienie firmy w mediach

Prawo przewiduje surowszą postać zniesławienia, gdy sprawca dopuszcza się czynu za pomocą środków masowego komunikowania. Publikacja w mediach, w tym w internecie, zwiększa zasięg i trwałość szkody reputacyjnej, co znajduje odzwierciedlenie w wyższej karze. Dla firmy oznacza to, że atak prowadzony publicznie jest oceniany surowiej niż przekaz kierowany do wąskiego grona.

Jak wygląda ściganie zniesławienia firmy

Zniesławienie jest ścigane z oskarżenia prywatnego. Inicjatywa i prowadzenie sprawy spoczywają zatem na pokrzywdzonym, który samodzielnie wnosi i popiera oskarżenie. Wymaga to przygotowania od początku, ale daje firmie kontrolę nad przebiegiem i tempem postępowania. Z wniesieniem prywatnego aktu oskarżenia wiąże się obowiązek uiszczenia zryczałtowanej opłaty, a postępowanie poprzedza obowiązkowe posiedzenie pojednawcze, na którym sąd dąży do ugodowego zakończenia sporu. Sprawca może z kolei bronić się wykazaniem prawdziwości stawianego zarzutu, w granicach przewidzianych przez Kodeks karny, co dotyczy w szczególności zarzutów odnoszących się do działalności publicznej lub zawodowej pokrzywdzonego.

Kara za ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa

Obok ochrony przed zniesławieniem istotne są wyspecjalizowane przepisy karne dotyczące nieuczciwej konkurencji. Karalne jest ujawnienie albo wykorzystanie informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa wbrew ciążącemu obowiązkowi, jeżeli wyrządza to poważną szkodę przedsiębiorcy. Karalne jest również ujawnienie takiej informacji innej osobie albo wykorzystanie jej we własnej działalności gospodarczej, gdy została uzyskana bezprawnie. Dla firmy to dodatkowa dźwignia wobec byłego wspólnika lub pracownika, który wynosi i wykorzystuje poufne dane.

Rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji jako wykroczenie

Odrębną podstawą jest rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości o przedsiębiorstwie, w szczególności o osobach nim kierujących, towarach, usługach, cenach albo o jego sytuacji gospodarczej lub prawnej, w celu szkodzenia przedsiębiorcy. Czyn ten stanowi wykroczenie, a nie przestępstwo.

W przeciwieństwie do zniesławienia ściganego z oskarżenia prywatnego, ten czyn ścigany jest na wniosek pokrzywdzonego, a czynności wyjaśniające prowadzi Policja, która może skierować do sądu wniosek o ukaranie. Nie wyłącza to uprawnienia pokrzywdzonego do samodzielnego wystąpienia z wnioskiem o ukaranie sprawcy, bez oczekiwania na działania Policji.

Nawiązka i podanie wyroku do publicznej wiadomości

W razie skazania sąd może dodatkowo orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego albo na wskazany cel społeczny. Na wniosek pokrzywdzonego możliwe jest też podanie wyroku skazującego do publicznej wiadomości. Eksperci PLA.partners podkreślają, że w sprawach dotyczących renomy ten ostatni element ma szczególne znaczenie, ponieważ publiczne potwierdzenie winy sprawcy odbudowuje zaufanie rynkowe naruszone atakiem.

Kiedy pomówienie pojawia się w publikacji prasowej

Gdy treści zniesławiające lub godzące w dobra osobiste ukazują się w publikacji prasowej, dostępne są dodatkowe, wyspecjalizowane instrumenty właściwe dla tego rodzaju materiałów. Mają one charakter wąski i służą obronie interesów pokrzywdzonego w przypadku dotkliwej dla niego publikacji. W praktyce uzupełniają pozostałe ścieżki, gdy źródłem szkody jest przekaz prasowy. Należą do nich w szczególności żądanie sprostowania nieprawdziwych lub nieścisłych informacji opublikowanych w prasie oraz, w przypadku skazania za zniesławienie medialne, możliwość żądania opublikowania wyroku w określonym tytule prasowym. Ze względu na sztywne terminy i wymogi formalne wystąpienie z żądaniem sprostowania wymaga szybkiej reakcji.

Skutki prawne i biznesowe dla firmy

• ochrona karna przed zniesławieniem obejmuje firmę jako osobę prawną, nie tylko osoby fizyczne,
• atak prowadzony w mediach jest zagrożony surowszą odpowiedzialnością,
• zniesławienie firma ściga samodzielnie, z oskarżenia prywatnego,
• ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa może rodzić odpowiedzialność karną wobec sprawcy,
• podanie wyroku do publicznej wiadomości stanowi narzędzie odbudowy reputacji.

Możliwe działania, plan dla właściciela firmy

• ocenić, czy zarzuty realnie godzą w zaufanie rynkowe firmy, i udokumentować ich treść oraz zasięg,
• ustalić właściwą ścieżkę: zniesławienie ścigane prywatnie albo czyny z zakresu nieuczciwej konkurencji,
• przy wynoszeniu poufnych danych rozważyć równoległą odpowiedzialność karną sprawcy,
• przygotować wniosek o podanie wyroku do publicznej wiadomości tam, gdzie liczy się efekt reputacyjny,
• skoordynować ścieżkę karną z roszczeniami cywilnymi, by wzmocnić nacisk procesowy.

Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners

Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Skontaktuj się z zespołem PLA.partners, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.