Fundacje rodzinne w KRS – jak zmieni się rejestr fundacji

Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi zaawansowane prace nad włączeniem fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego. Zmiana odpowiada na sygnalizowane od miesięcy problemy z dotychczasowym rejestrem prowadzonym w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim, ale niesie też istotne ryzyka po stronie fundatora, beneficjentów i bezpieczeństwa danych o rodzinnym majątku. Eksperci PLA.partners analizują kierunek planowanych zmian z perspektywy właściciela firmy planującego sukcesję.

Dlaczego rejestr fundacji rodzinnych w obecnym kształcie blokuje sukcesję

Rejestr fundacji rodzinnych jest dziś prowadzony wyłącznie przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, w formie papierowej. Konstrukcja ta miała zapewnić podwyższony poziom dyskrecji wpisów dotyczących majątku rodzinnego. W praktyce, wraz ze wzrostem liczby zarejestrowanych fundacji, w sądzie powstało wąskie gardło. Pełnomocnicy i fundatorzy zgłaszają przewlekłość procedur, a oczekiwanie na wpis paraliżuje sukcesję w wielu polskich firmach rodzinnych. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że dla właściciela firmy każdy dodatkowy miesiąc oczekiwania na rejestrację oznacza ryzyko sukcesyjne trudne do odrobienia w ramach zaplanowanej struktury.

Co Ministerstwo Sprawiedliwości chce zmienić w rejestrze fundacji

Resort przyznał, że trwają prace analityczno-koncepcyjne nad włączeniem fundacji rodzinnych do KRS. W kolejnym kroku mają powstać uzgodnione projekty legislacyjne obejmujące zmianę przepisów regulujących fundację rodzinną, zmianę regulacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz nowelizację innych powiązanych aktów. Kierunek jest istotny, bo dotąd publicznie sygnalizowany był raczej postulat usprawnienia obecnego rejestru, a nie jego przeniesienie do innego systemu. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, podkreśla, że skala zmiany przekłada się na strategiczne decyzje fundatorów rozważających dziś moment utworzenia fundacji rodzinnej.

KRS jako nowy rejestr fundacji rodzinnych, na czym polega kierunek zmian

Resort rozważa przeniesienie fundacji rodzinnych do tzw. drugiego rejestru KRS, w którym wpisywane są dziś fundacje (poza rodzinnymi) oraz stowarzyszenia. Konsekwencją byłoby rozproszenie spraw rejestrowych pomiędzy blisko trzydzieści wydziałów gospodarczych sądów rejestrowych w całym kraju oraz objęcie wpisów standardową procedurą elektroniczną. Wniosek o rejestrację, wgląd w dane i dokumenty oraz wydawanie pełnych odpisów odbywałyby się analogicznie do innych podmiotów wpisanych do KRS.

Co przedsiębiorca zyska na przeniesieniu rejestru do KRS

Skrócenie czasu oczekiwania na wpis to pierwszy i najbardziej oczekiwany efekt. Wydziały rejestrowe w całym kraju są przyzwyczajone do dużej liczby spraw, dysponują infrastrukturą elektroniczną i ustaloną praktyką orzeczniczą. Drugi efekt to ciągły dostęp do treści wpisów i akt rejestrowych, w tym możliwość uzyskania pełnego, aktualnego odpisu w trybie elektronicznym. Trzeci to przewidywalność procedury, która ma znaczenie przy planowaniu finansowania, wnoszenia mienia oraz koordynacji z restrukturyzacjami grupowymi. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że dla właściciela firmy rozważającego sukcesję istotne jest, by harmonogram rejestracji można było realnie wpisać w plan transakcyjny.

Jakie ryzyka dla danych rodziny i majątku wiążą się z KRS

KRS jest rejestrem o powszechnej dostępności, z elektronicznym wglądem do akt rejestrowych. Dla fundacji rodzinnej oznacza to istotną zmianę modelu ochrony danych. Adres siedziby fundacji, dziś niepubliczny, w KRS staje się ogólnodostępny. Wielu fundatorów rejestruje fundację pod swoim adresem zamieszkania lub adresem najbliższej rodziny, co czyni to ryzyko realnym. Łatwo dostępne stają się również informacje o organach fundacji, o beneficjentach (w tym małoletnich), o świadczeniach i o strukturze majątku. W praktyce PLA.partners wzmocnienie standardów ochrony danych wpisanych do KRS musi towarzyszyć każdej reformie zakładającej przeniesienie fundacji rodzinnych do tego rejestru, w przeciwnym razie efekt sukcesyjny zostanie osłabiony przez efekt ekspozycyjny.

Częściowa cyfryzacja rejestru fundacji rodzinnych od 29 lipca 2026

Niezależnie od pomysłu przeniesienia rejestru do KRS, wcześniej, 29 lipca 2026 r., wejdzie w życie nowelizacja przepisów dotyczących rejestru fundacji rodzinnych, która wprowadza częściową cyfryzację dotychczasowego rejestru. Uczestnicy obrotu oceniają, że ten krok złagodzi część problemów logistycznych Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, ale nie rozwiązuje strukturalnego ograniczenia jednej centralnej lokalizacji. Maciej Pilarek, adwokat i wspólnik PLA.partners, wskazuje, że fundatorzy planujący rejestrację na drugą połowę 2026 r. powinni traktować nowelizację jako rozwiązanie pomostowe, a nie docelowe.

Dlaczego rejestracja fundacji rodzinnej przez notariusza odpadła

W toku dyskusji parlamentarnej pojawił się alternatywny pomysł powierzenia rejestracji fundacji rodzinnych notariuszom, na wzór niektórych modeli zagranicznych. Resort odrzucił ten kierunek, wskazując na konstytucyjną i ustawową pozycję notariatu oraz na funkcję gwarancyjną rejestru. Rejestr fundacji rodzinnych musi działać w ramach określonej procedury, z dostępem do infrastruktury sądowej i z możliwością orzeczniczego rozpatrywania wniosków, a polski model notariatu nie jest do tego dostosowany. W praktyce zespołu PLA.partners wybór pomiędzy KRS a obecnym rejestrem fundacji rodzinnych pozostaje zatem realnym dylematem legislacyjnym, podczas gdy ścieżka notarialna została skreślona.

Skutki prawne i biznesowe dla fundatora i rodziny

• skrócenie czasu rejestracji fundacji rodzinnej i realne wpisanie procesu w harmonogram sukcesji
• ujawnienie adresu siedziby fundacji w powszechnie dostępnym rejestrze, z konsekwencjami dla bezpieczeństwa fizycznego rodziny
• jawność danych o organach fundacji, o beneficjentach i o strukturze majątku rodzinnego
• ciągły, elektroniczny dostęp do akt rejestrowych i odpisów, ważny dla banków, inwestorów i kontrahentów
• rozproszenie spraw rejestrowych pomiędzy sądy gospodarcze w całym kraju, z różną praktyką orzeczniczą
• ryzyko wykorzystywania publicznych danych KRS przez podmioty zajmujące się wyłudzeniami lub atakami na zamożne rodziny
• konieczność weryfikacji, czy obecny adres siedziby fundacji nie jest adresem prywatnym fundatora lub adresem najbliższej rodziny

Możliwe działania, plan dla fundatora i zarządu fundacji

• ocenić moment założenia fundacji rodzinnej w świetle planowanej reformy i nowelizacji wchodzącej w życie 29 lipca 2026 r.
• przejrzeć dane, które fundacja rodzinna ujawnia w rejestrze, ze szczególnym uwzględnieniem adresu siedziby i danych beneficjentów
• rozważyć zmianę adresu siedziby fundacji na adres profesjonalny przed potencjalnym przeniesieniem rejestru do KRS
• przeanalizować strukturę organów fundacji pod kątem osób, których dane będą eksponowane w jawnym rejestrze
• zsynchronizować plan sukcesyjny z harmonogramem prac legislacyjnych Ministerstwa Sprawiedliwości
• ocenić ryzyka reputacyjne i ryzyka bezpieczeństwa fizycznego rodziny w warunkach publicznej dostępności danych
• przygotować politykę ochrony danych i obiegu informacji dla fundacji rodzinnej z uwzględnieniem nowego reżimu jawności

Skontaktuj się z kancelarią PLA.partners

Potrzebujesz wsparcia prawnego lub indywidualnej analizy Twojej sprawy? Skontaktuj się z zespołem PLA.partners, pomożemy ocenić sytuację i zaproponujemy konkretne rozwiązania.