Na skróty
ukryj
Hipoteka umowna a weksel zupełny – czy jest możliwe zabezpieczenie wierzytelności wekslowej?
W praktyce obrotu gospodarczego często pojawiającym się jest pytanie, czy wierzytelność wynikająca z weksla może zostać zabezpieczona hipoteką umowną. Szczególne wątpliwości budzi zwłaszcza to, czy taka możliwość dotyczy wyłącznie weksla zupełnego, czy także weksla in blanco. Odpowiedź na to pytanie, jak to ma miejsce często w przypadku stosowania złożonych instrumentów prawnych, nie jest jednak oczywista. Jako pewien punkt wyjścia należy jednak przyjąć twierdzenie, że wierzytelność wekslowa może być przedmiotem zabezpieczenia hipotecznego, o ile da się ją prawidłowo oznaczyć i powiązać z określonym stosunkiem prawnym.
Czym jest hipoteka?
Hipoteka jest to ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, które zabezpiecza wierzytelność. Stanowi gwarancję dla wierzyciela, że w przypadku braku spłaty przez dłużnika będzie mógł skutecznie dochodzić swoich roszczeń, zaspokajając się z nieruchomości obciążonej hipoteką.
Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece hipoteka służy zabezpieczeniu oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego.
Z kolei art. 68 wspomnianej ustawy stanowi, że hipoteka zabezpiecza wierzytelność pieniężną, również przyszłą, i czyni to do oznaczonej sumy pieniężnej. Oznacza to, że ustawa nie zamyka drogi do zabezpieczenia wierzytelności wekslowej, ale wymaga jej odpowiedniego zidentyfikowania.
Weksel jako źródło wierzytelności
Weksel własny jest papierem wartościowym, z którego wynika bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty konkretnej sumy pieniężnej. W odniesieniu do weksla zupełnego mowa o zobowiązaniu, które ma charakter abstrakcyjny – jest to zobowiązanie „samodzielne”
i oderwane od stosunku, który był podstawą wystawienia dokumentu. Mając to na uwadze, należy stwierdzić, że wierzyciel nie musi udowadniać podstawy długu i sam weksel jest wystarczający, żeby stwierdzić istnienie wierzytelności. Ta cecha – abstrakcyjność – sprawia, że wierzytelność wekslowa (wynikająca z weksla zupełnego) ma charakter prawa względnego i może zostać zabezpieczona hipoteką umowną.
Czy weksel zupełny może być zabezpieczony hipoteką?
Odpowiadając jednym słowem – tak.
Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie wskazuje się wprost, że przy ustanawianiu hipoteki możliwe jest wskazanie stosunku prawnego będącego źródłem wierzytelności, a takim stosunkiem może być również stosunek wekslowy. Co więcej, dopuszcza się nawet łączenie różnych stosunków prawnych (np. wekslowego i kauzalnego) w ramach jednego zabezpieczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2014 r., III CSK 264/13).
W orzecznictwie sądy podkreślają, że weksel własny tworzy abstrakcyjne, samodzielne zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty. Tym samym w przypadku weksla zupełnego sytuacja jest stosunkowo klarowna. Jeżeli dokument zawiera skonkretyzowaną sumę wekslową i pozwala na ustalenie treści zobowiązania, wierzytelność wekslowa może co do zasady zostać objęta zabezpieczeniem hipotecznym.
Jednocześnie należy pamiętać o tym, że w przypadku ustanawiania hipoteki sąd wieczystoksięgowy musi mieć możliwość zbadania, jaka konkretnie wierzytelność ma zostać zabezpieczona i czy dokument stanowiący jej źródło jest ważny. Tym samym należy mieć na uwadze, że jeżeli do wniosku o wpis hipoteki nie zostaną dołączone dokumenty pozwalające ocenić ważność weksla, stanowić może to przeszkodę do dokonania wpisu. Innymi słowy, problemem nie jest sama dopuszczalność zabezpieczenia wierzytelności wekslowej hipoteką, lecz konieczność jej dostatecznie precyzyjnego wykazania.
Dlaczego weksel in blanco nie może być zabezpieczony hipoteką?
Z praktycznego punktu widzenia zabezpieczenie hipoteczne oparte wyłącznie na wekslu in blanco jest znacznie bardziej problematyczne niż w przypadku weksla zupełnego. Wynika to z tego, że w przypadku weksla in blanco, na moment ustanawiania hipoteki wierzytelność wekslowa nie jest jeszcze w pełni skonkretyzowana, a sąd wieczystoksięgowy wymaga możliwości ustalenia, jaka oznaczona wierzytelność ma być wpisem zabezpieczona. Dlatego w praktyce częściej spotykanym jest model, w którym hipoteka zabezpiecza wierzytelność ze stosunku podstawowego – na przykład z umowy kredytu, pożyczki czy ugody – natomiast weksel in blanco pełni rolę dodatkowego zabezpieczenia osobistego.
Podsumowanie
Podsumowując, wierzytelność wynikająca z ważnego weksla zupełnego co do zasady może zostać zabezpieczona hipoteką umowną. Choć w przypadku weksla in blanco nie należałoby formułować kategorycznej tezy o całkowitej niedopuszczalności jego zabezpieczenia hipoteką, ponieważ ustawa wyraźnie dopuszcza zabezpieczanie wierzytelności przyszłych, to w jego przypadku przeszkodą nie do pokonania może okazać się prawidłowe oznaczenie wierzytelności zabezpieczonej takim wekslem, a tym samym wykazaniem prawidłowej podstawy wpisu hipoteki.. Z tego względu w praktyce najbezpieczniej jest traktować hipotekę jako zabezpieczenie wierzytelności ze stosunku podstawowego, a weksel – zwłaszcza in blanco – jako dodatkowe zabezpieczenie osobiste.
Podobne wpisy:
-
Umowa spółki jest fundamentem funkcjonowania każdej spółki kapitałowej. To ona określa jej strukturę, organy, podstawowe prawa i obowiązki wspólników. W praktyce jednak szybko może okazać się, że umowa spółki nie odpowiada na wiele kluczowych pytań, które pojawiają się w codziennym prowadzeniu biznesu — zwłaszcza gdy spółka się rozwija, pozyskuje inwestora albo między wspólnikami zaczynają pojawiać […]
-
Prawo w e-commerce – najczęstsze błędy sklepów internetowych
Prowadzenie sklepu internetowego to nie tylko kwestia atrakcyjnej oferty i sprawnej logistyki, ale również konieczność spełnienia licznych wymogów prawnych. E-commerce jest jednym z najbardziej regulowanych obszarów działalności gospodarczej, a organy nadzorcze regularnie kontrolują zgodność sklepów internetowych z przepisami. Co istotne, odpowiedzialność prawna dotyczy nie tylko dużych platform sprzedażowych, ale również małych i średnich sklepów. Poniżej […]
Najnowsze wpisy:
-
Kiedy upływa kadencja i wygasa mandat członka organu fundacji rodzinnej?
Wstęp W praktyce funkcjonowania fundacji rodzinnych jedno z pozornie prostych pytań może w najbliższym czasie nabrać szczególnego znaczenia. Chodzi o to, kiedy dokładnie upływa kadencja członka zarządu albo rady nadzorczej […]
-
Czy ten sam sędzia może ponownie orzekać po uchyleniu wyroku?
Wyłączenie sędziego po uchyleniu orzeczenia – kiedy działa z mocy prawa? W praktyce procesu karnego regularnie pojawia się pytanie – co dzieje się ze składem sądu po uchyleniu orzeczenia i […]
Oceń wpis!
[Ocen: 1 Średnia: 5]
