Na skróty
ukryj
Czy pożyczka bez zachowania formy pisemnej jest ważna?
Zgodnie z art. 720 § 2 KC umowa pożyczki, której wartość przekracza 1000 zł wymaga formy dokumentowej. Należy jednak zwrócić uwagę, że forma dokumentowa w tym przypadku jest wymagana dla celów dowodowych (ad probationem), a nie pod rygorem nieważności. Rygor zachowania formy pisemnej dla celów dowodowych nie ma jednak zastosowania przy umowie pożyczki zawieranej między przedsiębiorcami. W praktyce równa się to z tym, że umowa pożyczki może zostać zawarta w dowolnej formie, w tym ustnej czy nawet dorozumianej. Zawarcie umowy pożyczki powyżej 1000 zł z niezachowaniem formy dokumentowej zatem nie powoduje nieważności takiej umowy. Mimo tego, niesie to za sobą pewne konsekwencje.
Ograniczenia dowodowe przy braku umowy pożyczki na piśmie.
Główną konsekwencją niezachowania formy pisemnej przy umowie pożyczki powyżej 1000 zł jest ograniczenie dowodowe przy ewentualnym dochodzeniu roszczeń od dłużnika. Zgodnie z art. 74 §1–3 KC, jeśli czynność, która powinna być stwierdzona pismem, została zawarta bez zachowania tej formy, w sporze między stronami co do zasady nie można przeprowadzić dowodu z zeznań świadków ani z przesłuchania stron na fakt jej zawarcia. W sytuacji, jeśli pożyczkobiorca zaprzeczyłby, że była to pożyczka, a nie np. darowizna, udowodnienie swoich racji może być znacznie utrudnione. Jeśli dojdzie do sprawy sądowej w związku z przedmiotową pożyczką udzieloną bez zachowania formy pisemnej, niemożliwe będzie powołanie dowodu ze świadków ani z przesłuchania stron na okoliczność zawarcia tej umowy.
Czy brak umowy pożyczki w formie pisemnej równa się z przegraną w sądzie?
Prosta odpowiedź brzmi – nie. Ustawodawca przewidział wyjątki. Dowód z zeznań świadków lub przesłuchania stron będzie możliwy, jeśli: obie strony wyrażą na to zgodę, fakt zawarcia umowy zostanie uprawdopodobniony pismem (np. komunikacja elektroniczna, przelew bankowy) lub jeśli w sporze występuje konsument przeciwko przedsiębiorcy. Jeśli przelew bankowy był opatrzony odpowiednim tytułem, może to być wystarczający początkowy dowód na piśmie. W praktyce, zawarcie umowy z pominięciem formy pisemnej (powyżej 1000 zł) i tak sprawia, że umowa jest ważna i skuteczna, a dłużnik powinien swój dług spłacić. Ryzyko dowodowe w takiej sytuacji jest jednak wysokie, a brak dokumentu może utrudnić dochodzenia roszczenia przed sądem.
Podatek PCC – podatek należny niezależnie od formy umowy.
Dodatkowo, niezależnie czy forma pisemna umowy została dochowana, czy też nie, umowa pożyczki może nieść za sobą konsekwencję podatkowe w postaci obowiązku uiszczenia podatku PCC (0,5% kwoty pożyczki płatny przez pożyczkobiorcę).
Brak dokumentu nie oznacza końca – co można jeszcze zrobić?
Analizując bliżej to zagadnienie, należy zwrócić uwagę na to, że mimo przewidzianych w ustawie ograniczeń dowodowych, sytuacja osoby, która udzieliła pożyczki bez zachowania formy pisemnej, nie jest z góry przegrana. Istotne znaczenie ma to, czy dysponuje ona jakimkolwiek dowodem pisemnym (wliczając w to dowody pośrednie), który może uprawdopodobnić zawarcie umowy (np. przelew, pisemne potwierdzenie przekazania środków, wiadomość e-mail czy nawet SMS). Jeżeli pożyczkodawca nie posiada takowego dowodu, warto sprawdzić, czy nie zachodzą inne przesłanki pozwalające na przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron.
Nie warto pożyczać bez umowy.
Praktyczny wniosek może sprowadzić się do tego, że przy większych kwotach ryzykowne jest pożyczanie pieniędzy na przysłowiowe „słowo”, bez jakiegokolwiek potwierdzenia. Wbrew pozorom, także w obrocie gospodarczym stosunkowo często zdarzają się sytuacje, w których brak podstawowego zabezpieczenia formalnego utrudnia lub wręcz uniemożliwia odzyskanie pożyczonych środków.
Masz dodatkowe pytania bądź wątpliwości? Pomożemy Ci!
Jeśli masz dodatkowe pytania bądź wątpliwości w zakresie opisanej powyżej tematyki, lub jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w innym zakresie – skontaktuj się z nami! Wiedza i doświadczenie naszego zespołu z całą pewnością będzie dla Ciebie pomocna.
Podobne wpisy:
-
Zapis umowny o możliwości przeniesienia umowy na inny podmiot
Zgoda blankietowa na przejęcie umowy – czy jest dopuszczalna? W praktyce konstruowania umów zdarzają się zapisy umowne, które dają prawo jednej ze stron do „przeniesienia umowy” na inny podmiot. Na gruncie przepisów prawa cywilnego nie jest to jednak tak łatwo osiągalne. W polskim prawie cywilnym nie istnieje jako taka konstrukcja „cesji umowy”. Szczególne wątpliwości konstrukcyjne […]
-
Umowa inwestycyjna w spółce z o.o. – o czym wspólnicy zapominają przy wejściu inwestora?
Pozyskanie inwestora do spółki z o.o. często postrzegane jest jako sukces – potwierdzenie potencjału biznesowego i szansa na dynamiczny rozwój. W praktyce jednak wejście inwestora oznacza trwałą zmianę struktury właścicielskiej, zasad podejmowania decyzji oraz rozkładu ryzyk. Najczęstszy błąd wspólników polega na skupieniu się na wycenie spółki i wysokości obejmowanych udziałów, przy jednoczesnym niedoszacowaniu skutków prawnych […]
Najnowsze wpisy:
-
Kiedy upływa kadencja i wygasa mandat członka organu fundacji rodzinnej?
Wstęp W praktyce funkcjonowania fundacji rodzinnych jedno z pozornie prostych pytań może w najbliższym czasie nabrać szczególnego znaczenia. Chodzi o to, kiedy dokładnie upływa kadencja członka zarządu albo rady nadzorczej […]
-
Czy ten sam sędzia może ponownie orzekać po uchyleniu wyroku?
Wyłączenie sędziego po uchyleniu orzeczenia – kiedy działa z mocy prawa? W praktyce procesu karnego regularnie pojawia się pytanie – co dzieje się ze składem sądu po uchyleniu orzeczenia i […]
Oceń wpis!
[Ocen: 1 Średnia: 5]
